Dünya Azerbaycanlılarının Dayanışma Günü

31 Aralık tarihi Dünya Azerbaycanlıların Dayanışma Günü, bayramıdır. 1828’de Rusya ve İran devletlerinin aralarında imzaladıkları Türkmençay anlaşmasına göre Azerbaycan Güney ve Kuzey Azerbaycan olarak ikiye parçalanmış, Güney Azerbaycan İran’ın işgali, Kuzey Azerbaycan ise Rus işgali altına girer. Anlaşmaya göre İran, Rusya'nın Revan Hanlığı, Nahçıvan Hanlığı ve Taliş Hanlığı'nın güney bölümü üzerindeki eğemenliğini tanımıştır.

Azerbaycan Türklerinin bir kısmı yurtlarından kovulmuş, sürgün edilmiş, biri birlerinden zoren ayrı bırakılmışlar. Bu sürgünler sonucu Azerbaycanlılar kendi topraklarından bütün Dünyaya yayılmışlardır.

Azerbaycanı, Azerbaycan Halkını biri birinden ayıran sınır Aras Nehridir. Bu nehrin her iki tarafı dikenli tellerle sarılmış, Rus askerlerce korunmaya alınmıştır. Parçalanmış Azerbaycan Türklerini biri birlerinden ayrı tutmak ve gelecek nesillere aynı halk olduklarını unutturmak için İran’ da Azerbaycan Türklerine Azerbaycan Türkü demek yasaklanmış, Türk denilmesine izin verilmiştir. Azerbaycan’da ise tersine Türk adı tamamen yasaklanmış ve Azerbaycanlı ismi verilmiştir.

Sovyetler Biliği zamanında Türk kelimesini söylemek büyük suç ünsürü idi. Sadece Türk kelimesini söylemek Panturanist ya da Panturancı damgası yeyerek kurşuna dizilmek, veya sürgüne gönderilmek için yererli neden idi.

Sovyetler Biliği’nin dağılmasının son yıllarında 31 Aralık 1989’da Azerbaycan Halk Cephesinin lideri Ebülfez Elçibey’in talimatı ile Nahçıvan Halk Cephesi üyeleri Aras Nehrinin kıyısında yürüyüş yaparak, dikenli telleri kırarak kardeşlerine kavuşmak için kendilerini nehrin sularına attılar. Aras nehrinin her iki tarafına toplanan insanlar haftalarca gece-gündüz birlik sloganlarıyla Azerbaycan Türklerinin bir millet olduğunu Dünya gündemine taşıdılar.

Bu nedenle Dünya Azerbaycanlıların Dayanışma Günü’nün esasınnın 31 Aralık 1989’da Nahçıvan’da Sovyetler Biliği-İran sınırlarının kaldırılmasıyla koyulduğunu söylemek mümkündür.

1993’te Azerbaycan eski Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev imzaladığı kanunla 31 Aralık’ı Dünya Azerbaycanlıların Dayanışma Gününü bayram olarak tesbit etti. Bu bayramın esas amacı, ayrı ayrı ülkelerde yaşayan Azerbaycanlıların biri birleri ile ilişki kurarak birlik ve beraberliğinin, dayanışmasının sağlanmasıdır.

Halen 31 Aralık Dünya Azerbaycanlıların Dayanışma Günü bayram olarak dünyanın 70’ ten fazla ülkesinde Azerbaycanlılar tarafından kutlanmaktadır.

Dr. Eldeniz ABBASLI,

Avrasya Yazarlar Birliği üyesi,

Serbest Araştırmacı, Gazeteci.